Doğru ürünleri seçmenin ilk adımı, cilt tipinizi net biçimde tanımlamaktır. “Kuru”, “yağlı” gibi etiketler çoğu zaman aşırı genelleme yapar; oysa cilt tipi, bariyer durumu, sebum üretimi, duyarlılık ve su kaybı (TEWL) gibi parametrelerin bir birleşimidir. Bu yazı; evde uygulanabilir basit testlerden klinik ipuçlarına, mevsimsel değişkenlerden özel durumlara kadar kapsamlı bir rehber sunar.

1) Cilt Tipinin Bileşenleri

1. Sebum Üretimi: Yağ bezlerinin aktivitesini ifade eder. T-bölgesi (alın, burun, çene) yoğun sebum üreten bir “zon”dur. 2. Nem / Su Tutma: Stratum corneum’un doğal nemlendirici faktörleri (NMF) ve lipit bariyeriyle ilgilidir. Yetersiz olduğunda gerginlik, pul pul görüntü ve donukluk oluşur. 3. Bariyer Bütünlüğü: Seramid, kolesterol ve yağ asitlerinden oluşan lipit düzeni sağlam olduğunda tahriş eşiği yüksek olur. 4. Duyarlılık / Reaktivite: Parfüm, asitler, sıcak-soğuk değişimleri gibi uyaranlara verilen kızarıklık ve batma-yanma yanıtıdır.

Bu bileşenler kişiye göre farklı oranlarda bir araya gelir ve kuru, normal, yağlı, karma ve hassas gibi tiplere zemin hazırlar. Ayrıca dehidrate (susuz) bir cilt hem yağlı hem kuru görünebilir; yani “yağ” ve “su” dengesini ayrı ayrı düşünmek gerekir.

2) Hızlı Tanı Haritası (Flowchart Mantığı)

3) Cilt Tiplerinin Ayırt Edici Özellikleri

• Kuru Cilt
• Normal Cilt
• Yağlı Cilt
• Karma Cilt
• Hassas Cilt (Özellik)

4) Evde Yapılabilecek 4 Test

5) Mevsimsel ve Yaşam Tarzı Etkileri

Cilt tipinizi değerlendirirken zamansal ortalamayı hedefleyin: Bir mevsim veya iki haftalık yoğun stres dönemi tüm resmi temsil etmeyebilir.

6) Fitzpatrick ≠ Cilt Tipi

Fitzpatrick sınıflaması UV’ye yanıt (yanma–bronzlaşma) üzerinden foto-tip belirler (I–VI). Bu, cilt tipi (kuru-yağlı-… ) ile aynı şey değildir. Örneğin koyu tenli biri yağlı veya kuru olabilir; açık tenli biri de hassas veya dayanıklı olabilir.

7) Klinik İpuçları ve Ne Zaman Uzman Görüşü?

8) Sık Yapılan Hatalar

9) Cilt Tipine Göre Temel Rutin Önerileri

• Kuru Cilt
• Normal Cilt
• Yağlı Cilt
• Karma Cilt
• Hassas Cilt (Özellik)

10) Soru–Cevap (Mini SSS)

Q: Yağlı ciltte nemlendirici şart mı? A: Evet. Yağ ≠ nem. Su kaybını önlemek ve bariyeri korumak için hafif, jel bazlı nemlendiriciler gereklidir.

Q: “Gözenek küçülür mü?” A: Gerçek anlamda küçülmez; ancak tıkanıklıklar ve sebum kontrolüyle daha küçük görünür. BHA ve niasinamid destek olur.

Q: Cildim sabah normal, akşam yağlı. Hangi tipim? A: Gün içi değişkenliği olan karma–yağlı arası. Rutinini T-bölgesi odaklı özelleştirin.

Q: Herkes için çift aşama temizlik mi? A: Makyaj ve suya dayanıklı SPF kullanıyorsanız akşamları evet; aksi hâlde tek aşama nazik jel yeterli olabilir.

11) Evde Kısa Anket (Check‑list)

A. Parlama (gün ortası): Alın __ /5, Burun __ /5, Çene __ /5, Yanaklar __ /5 B. Gerginlik/kuruluk: Sabah __ /5, Akşam __ /5 C. Duyarlılık: Kızarma __ /5, Yanma/batma __ /5 D. Gözenek görünümü: Burun __ /5, Yanak __ /5 E. Ürün toleransı: Parfüm/asit/retinoid ile rahatsızlık __ /5

12) Rutin Kurarken Sıralama

13) Örnek 7 Günlük Gözlem Planı

Bu plan, cilt tipinin günlük hayattaki dinamik tarafını görmeyi sağlar.